Het lozen van zwartwater, oftewel afvalwater afkomstig van toiletten, is een belangrijk milieuprobleem. De invloed van zwartwaterlozingen op het milieu en de regelgeving en oplossingen die helpen deze impact te verminderen worden in dit artikel besproken.
Wat is zwartwater?
Zwartwater is afvalwater dat toiletpapier, spoelwater, fecaliën en urine bevat, afkomstig van toiletten aan boord van schepen en recreatievaartuigen. Dit afvalwater bevat onder andere: Pathologische ziekteverwekkers, organisch materiaal en nutriënten die schadelijk kunnen zijn voor het milieu.
Milieu-impact van zwartwater lozingen
Het lozen van zwartwater in oppervlaktewateren kan ernstige gevolgen hebben voor de waterkwaliteit en het ecosysteem. In het geval van de pleziervaart zijn de pathologische ziekteverwekkers het probleem:
- Gezondheidsrisico’s: Pathogenen in zwartwater, zoals bacteriën en virussen, kunnen ziekten veroorzaken bij mensen en dieren. Onderzoek van het RIVM toont aan dat de aanwezigheid van poepbacteriën, gemeten via de indicator organismen E.coli en Intestinale Enterokokken, in oppervlaktewater leidt tot diverse infecties bij zwemmers, zoals maag-darmstoornissen (diarree en braken), huid-, oog- en luchtwegaandoeningen, en zelfs ontstekingen van de uitwendige gehoorgang. Volgens het RIVM heeft de slechte waterkwaliteit van de zoete binnenwateren in twee jaar tijd geleid tot zo’n 1093 patiënten waarvan hun huidklachten, buikpijn, oor- en ooginfecties, koorts en spierpijn, direct zijn terug te leiden naar zwemmen in onze binnenwateren. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk veel hoger, want dit zijn enkel de officiële gezondheidsklachten die door zwemmers zelf zijn gedaan bij de omgevingsdiensten via de provinciale zwemwatertelefoon.
- Pleziervaart is de bacteriologische besmettingsbron: Onderzoek door het Waterschap Friesland en Rijkswaterstaat werpt licht op de oorzaken van het probleem: Het lozen van ongezuiverd toiletwater door recreatievaart draagt aanzienlijk bij aan de bacteriologische vervuiling van onze binnenwateren. Metingen hebben onthuld dat de concentraties van menselijke poepbacteriën, gemeten via indicator organismen E. coli en intestinale enterokokken, op plaatsen waar pleziervaart actief is, de maximaal toegestane norm voor schoon en veilig zwemwater met minstens een factor 10 tot wel 30 keer overschrijdt(!). Intrigerend is nadat de pleziervaart drukte hier afnam, de concentraties poepbacteriën ook sterk afnamen tot niveaus binnen de toegestane norm. Ook blijven de concentraties poepbacteriën structureel laag op wateren waar weinig pleziervaart is. Dit bewijs toont aan dat overige besmettingsbronnen, zoals dieren en landbouw, minimaal bijdragen aan de totale bacteriologische vervuiling in deze binnenwateren.
- De impact van nutriënten: Zwartwater bevat ook organisch materiaal en nutriënten, zoals stikstof en fosfor. Deze stoffen kunnen leiden tot eutrofiëring, een proces waarbij waterlichamen overmatig worden verrijkt met nutriënten, wat resulteert in algenbloei en zuurstoftekort. De aanwezigheid van verontreinigende stoffen in zwartwater kan schadelijk zijn voor aquatische organismen. Het kan leiden tot de dood van vissen en andere waterdieren, en de verstoring van het ecosysteem.
- Pleziervaart is niet de nutriënten besmettingsbron: Hetzelfde onderzoek van het Waterschap Friesland en Rijkswaterstaat laat zien dat de bijdrage vanuit de recreatievaart aan de totale belasting op de chemische waterkwaliteit, concentraties zuurstofbindende stoffen en nutriënten, stikstof en fosfor, slechts circa 1% is en daarmee verwaarloosbaar. Zo’n 70 – 80% van de stikstof en fosfor emissies in het oppervlaktewater zijn te herleiden naar de landbouw.
Regelgeving en beheer
Om de negatieve impact van zwartwaterlozingen te beperken, zijn er strikte regels en voorschriften opgesteld. In Nederland worden deze gereguleerd door de Omgevingswet en het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Hierin is de lozingswet voor de pleziervaart opgenomen die vereist dat de poepbacteriën, gemeten via de indicator organismen E.coli en intestinale enterokokken, zo goed als verwijderd dienen te worden bij zwartwaterlozingen door de pleziervaart, omdat de pleziervaart hier de voornaamste besmettingsbron is. Zwartwaterlozingen mogen nog wel nutriënten en organische stof bevatten omdat onderzoek heeft aangetoond dat zwartwaterlozingen vanuit de pleziervaart verwaarloosbaar aan deze type verontreiniging bijdragen.
Innovatieve oplossingen: FlussGuard©
Een effectieve manier om de milieu-impact van zwartwaterlozingen te verminderen, is door het gebruik van innovatieve technologieën zoals de FlussGuard©. FlussGuard© is een aan boord geïnstalleerd systeem dat zwartwater zuivert, zodat het veilig in het water kan worden geloosd. Dit systeem biedt verschillende voordelen:
Voordelen van de FlussGuard©
- Compact en eenvoudig te installeren: Past op elke boot. Zo klein als een bierkratje.
- Volledig automatisch: Geen handmatige bediening, schoonmaak, controle of onderhoud nodig.
- Milieuvriendelijk: Helpt bij het verminderen van vervuiling van onze binnenwateren.
- Kostenbesparend: Vermijd boetes door te voldoen aan de wetgeving.
